Elektrik ve otomasyon projelerinde iki veya daha fazla kabloyu güvenli, yalıtımlı ve sökülebilir bir şekilde birbirine eklemek için kablodan kabloya klemens çeşitleri kullanılır. Geleneksel lehimleme veya elektrik bandı ile sarma yöntemlerinin yerini alan bu elektromekanik bileşenler; temassızlık, oksitlenme ve kısa devre risklerini ortadan kaldırarak endüstriyel standartlarda bir kablolama altyapısı sunar.

Robotizmo klemens kategorisinde; pano ve tesisat işlerinin vazgeçilmezi olan vidalı plastik sıra klemensleri (0, 1, 2 numara vb.), alet gerektirmeden hızlı montaj imkanı sağlayan yaylı klemensleri ve çoklu kablo dağıtıcı terminal bloklarını bulabilirsiniz. İhtiyacınız olan iletken kesitine (kalınlığına) uygun kablo ek bağlantı çözümlerini avantajlı fiyatlarla inceleyebilir ve projeleriniz için güvenle sipariş edebilirsiniz.

Kablo Birleştirici Klemens Nedir ve Neden Kullanılır? Bir elektronik cihazın veya otomasyon panosunun içinde her kablo doğrudan bir baskı devre kartına (PCB) gitmez. Motorlardan gelen güç kabloları, sensör uzatma hatları veya ana şebeke girişleri genellikle havada (karttan bağımsız olarak) birbirine bağlanmak zorundadır. Kablodan kabloya klemensler tam olarak bu noktada devreye girer. Yalıtkan bir dış gövde (plastik, bakalit vb.) ve iletken bir iç mekanizmadan (pirinç, bakır alaşımı) oluşan bu donanımlar, kabloları fiziksel olarak sıkıştırarak aralarında kesintisiz bir elektriksel iletim sağlar. Olası bir arıza durumunda kabloları kesmeye gerek kalmadan sadece vidayı veya mandalı açarak bağlantıyı ayırmanıza olanak tanır.

Sık Kullanılan Kablodan Kabloya Klemens Modelleri Bağlantı yapılacak ortamın şartlarına, akım yüküne ve pratiklik beklentisine göre farklı mekanizmalara sahip birleştirici modelleri bulunur:

Sıra Klemensler (Vidalı Terminal Blokları) "Lüstr klemens" veya "şeker klemens" olarak da bilinen en klasik modellerdir. Genellikle 12'li bloklar halinde satılır ve ihtiyaca göre maket bıçağıyla kesilerek 2'li, 3'lü parçalar halinde kullanılabilir. İçerisindeki pirinç yuva ve çelik vidalar sayesinde kabloları yüksek basınçla sıkarak gevşemeleri önler. Şebeke (220V) hatlarında, aydınlatma armatürlerinde ve endüstriyel panolarda standart olarak kullanılır.

Yaylı ve Mandallı Pratik Klemensler Vidalama işlemiyle vakit kaybetmek istemeyen teknisyenlerin ve makerların tercihidir. Klemensin üzerindeki mandal kaldırılır, soyulmuş kablo yuvaya itilir ve mandal kapatılır. İçerisindeki yaylı mekanizma kabloyu sürekli aynı tansiyonda sıkar. Bu özellik, özellikle titreşimin yüksek olduğu makine ve araç içlerinde (otomotiv elektroniği) vidaların zamanla gevşemesi problemini tamamen ortadan kaldırır.

Sıkmalı (Crimp) Kablo Ek Konnektörleri Kabloların uç uca getirilip özel bir sıkma pensesi ile ezilerek (krimplenerek) birleştirildiği izoleli tüp şeklindeki konnektörlerdir. Genellikle sökülüp takılması planlanmayan, kalıcı ve titreşime karşı ekstra dayanıklı olması gereken uzatma işlemlerinde kullanılırlar.

Sıra Klemens Numaraları Ne Anlama Gelir? Plastik sıra klemensler satın alınırken genellikle "0 numara", "1 numara" gibi standart boy isimlendirmeleriyle karşılaşılır. Bu numaralar, klemensin iç çapını ve dolayısıyla bağlayabileceğiniz maksimum kablo kesitini (kalınlığını) belirler:

• 0 Numara (No: 0): Genellikle 1.5 mm² ile 2.5 mm² kesitindeki ince sinyal ve aydınlatma kabloları için uygundur.

• 1 Numara (No: 1): 4 mm² ile 6 mm² arası orta kalınlıktaki priz ve düşük güçlü motor hatlarında tercih edilir.

• 2 Numara (No: 2) ve 3 Numara: 10 mm² ile 16 mm² arası, daha yüksek akım çeken ana besleme (şebeke) panoları ve güç hatları için kullanılır.

Doğru Kablo Klemensi Nasıl Seçilir? Projenize uygun kablo birleştiriciyi seçerken öncelikle elinizdeki kablonun AWG (American Wire Gauge) veya milimetrekare (mm²) cinsinden kalınlığını bilmelisiniz. Kalın bir güç kablosunu 0 numara bir klemense sığdıramayacağınız gibi, incecik bir sinyal kablosunu 3 numara geniş bir klemense bağlamak da vidanın kabloyu tutamamasına neden olur. İkinci kriter hat sayınızdır; aynı noktadan kaç kablo çıkacaksa ona uygun çoklayıcı (örneğin 1 giriş 3 çıkış yaylı klemens) modellerini değerlendirebilirsiniz. Vidalı klemens kullanıyorsanız ve kablolarınız çok telli (esnek) yapıdaysa, vidanın telleri koparmaması için kablo uçlarına mutlaka yüksük (ferrule) çakarak montaj yapmalısınız.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Kabloları sıra klemense bağlamadan önce ucunu lehimlemek doğru mu? Hayır, bu endüstride yapılan en yaygın hatalardan biridir. Çok telli kabloların uçları lehimlendiğinde sertleşir (masifleşir). Klemensin vidası bu sert lehime baskı yaptığında, lehim zamanla "soğuk akma" (cold flow) denilen fiziksel deformasyona uğrar ve vida gevşer. Bu da temassızlığa ve kıvılcım (ark) çıkmasına neden olur. Doğru yöntem, kablo uçlarına lehim yerine metal kablo yüksüğü sıkmaktır.

Yaylı klemensler tek telli (solid) ve çok telli (stranded) kablolarla uyumlu mu? Genellikle evet. Çoğu modern yaylı ve mandallı klemens, hem tesisatlarda kullanılan tek telli sert (solid) bakır kabloları hem de elektronik projelerde kullanılan çok telli esnek (stranded) montaj kablolarını güvenle tutabilecek mekanizmaya sahiptir.

12'li sıra klemensleri nasıl bölmeliyim? Sıra klemenslerin plastik gövdeleri arasında ince bağlantı köprüleri bulunur. İhtiyacınız olan pin (yuva) sayısını belirledikten sonra, bir maket bıçağı veya yan keski yardımıyla bu köprüleri keserek klemensi 2'li, 3'lü veya 4'lü bloklar halinde kullanabilirsiniz.

Sıra klemensler su geçirir mi? Evet, standart sıra klemensler ve yaylı klemensler su geçirmez (IP68) değildir; açık iletken yapıları neme ve suya karşı korumasızdır. Dış mekanlarda veya ıslak hacimlerde kablo eki yapacaksanız, bu klemensleri mutlaka yalıtımlı su geçirmez bağlantı kutuları (buatlar) içerisine yerleştirmelisiniz.