Elektronik projelerinizin kalbini oluşturacak, programlaması en kolay ve açık kaynak dünyasıyla en uyumlu çiplerden olan Atmel microcontroller serisi, donanım tasarımcılarının temel yapı taşlarından biridir. Arduino gibi popüler geliştirme kartlarına da gücünü veren bu AVR mimarili entegreler; prototiplerinizi kalıcı, küçük boyutlu ve düşük maliyetli ticari devrelere dönüştürmek için idealdir.

Robotizmo’da, giyilebilir teknolojiler ve dar alanlı projeleriniz için ATtiny serisinden, geniş giriş/çıkış (I/O) pin sayısına sahip çok yönlü ATmega serisine kadar farklı Atmel mikrodenetleyicilerini bulabilirsiniz. Devrenizin üretim planına uygun DIP veya SMD (Yüzey Montaj) kılıf seçeneklerini inceleyerek donanımlarınızı hemen sipariş verebilirsiniz.

Maker Dünyasının Standardı: Atmel Mikrodenetleyici Nedir?

Atmel (günümüzde Microchip Technology bünyesindedir), özellikle 8-bit AVR mimarisiyle dünya çapında devasa bir kullanıcı kitlesine ulaşmış bir entegre üreticisidir. Bir Atmel mikrodenetleyici; işlemci, flash hafıza, RAM ve zamanlayıcı (timer), analog-dijital çevirici (ADC) gibi çevrebirimlerini tek bir silikon çip içerisine sığdırır.

Bu çiplerin elektronik dünyasında bu kadar yaygınlaşmasının en büyük sebebi, açık kaynaklı geliştirme platformlarıyla (özellikle Arduino IDE) olan kusursuz uyumlarıdır. Bir hazır geliştirme kartı üzerinde projenizin kodlarını test ettikten sonra, sadece çıplak bir Atmel çipi satın alarak kendi özgün baskı devre kartınızı (PCB) çok daha düşük maliyetlerle üretebilirsiniz.

ATmega ve ATtiny Serileri Arasındaki Farklar

Kategorimizdeki ürünleri incelerken iki temel aileyle karşılaşırsınız. Projenizin karmaşıklığına göre bu iki seriden birini seçmeniz gerekir:

1. ATmega Serisi (Örn: ATmega328P, ATmega2560) Bu seri, standart ve ileri düzey projeler için tasarlanmıştır. Yüksek I/O (Giriş/Çıkış) pin sayısına, geniş program hafızasına (Flash) ve donanımsal iletişim kanallarına (UART, SPI, I2C) sahiptirler. Örneğin kategorimizde sıkça göreceğiniz ATmega328P, Arduino Uno kartlarının üzerinde yer alan ana işlemcidir. Sensör okuma, motor sürme ve ekran kontrolü gibi işlemleri aynı anda yapacak güce sahiptir.

2. ATtiny Serisi (Örn: ATtiny85, ATtiny13) Boyutun ve güç tüketiminin kritik olduğu projeler için üretilmiş minyatür mikrodenetleyicilerdir. Genellikle 8 bacaklı kılıflarda gelirler. Hafızaları küçüktür ve pin sayıları azdır. Sadece birkaç LED yakıp söndürmek, bir röleyi belirli bir mantığa göre çekmek veya basit bir sensör verisi işlemek istediğinizde devasa bir ATmega kullanmak yerine, boyut ve maliyet avantajı sağlayan ATtiny serisini tercih etmelisiniz.

Kılıf Seçimi: DIP mi, SMD mi Almalısınız?

Atmel mikrodenetleyiciler farklı fiziksel paketlerde (kılıflarda) üretilir. Satın alacağınız ürünün kılıf tipi, üretim sürecinizi doğrudan etkiler:

• DIP Kılıf: Bacakları uzun ve kalındır. Breadboard üzerinde deneme yapmak, delikli pertinaksa lehimlemek veya bir entegre soketine oturtmak için kullanılır. Arızalandığında lehim sökmeden yerinden çıkarıp yenisini takabilirsiniz.

• SMD (TQFP vb.) Kılıf: Yüzey montaj teknolojisi ile üretilmiştir. Bacakları çipin etrafına çok ince şekilde dizilmiştir ve doğrudan PCB'nin yüzeyine (deliklerden geçmeden) lehimlenir. Üreteceğiniz devrenin çok ince ve profesyonel olmasını istiyorsanız SMD kılıflı Atmel çiplerini tercih etmelisiniz. (Not: SMD kılıfları lehimlemek için ince uçlu havya veya sıcak hava istasyonu gereklidir).

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Satın aldığım boş bir Atmel ATmega328P çipine kod yükleyebilir miyim? Evet, yükleyebilirsiniz. Ancak fabrikadan yeni çıkmış boş bir çip, doğrudan USB üzerinden kod (Arduino IDE ile) kabul etmez. Çipi kullanabilmek için öncelikle içine "Bootloader" (ön yükleyici) adı verilen küçük bir yazılımın atılması gerekir. Bunu bir ISP programlayıcı (USBasp gibi) veya başka bir Arduino kartını programlayıcı olarak kullanarak yapabilirsiniz.

Atmel çipini çalıştırmak için dışarıdan osilatör (kristal) bağlamak zorunda mıyım? Mikrodenetleyicinin modeline ve projenizin gereksinimlerine göre değişir. Hem ATmega hem de ATtiny serilerinin içinde fabrikasyon olarak genellikle 1 MHz veya 8 MHz hızında çalışan dahili bir RC osilatör bulunur. Çipi bu hızlarda çalıştıracaksanız dışarıdan kristal bağlamanıza gerek yoktur. Ancak haberleşme için tam hassasiyet veya 16 MHz gibi yüksek hızlar istiyorsanız, dışarıdan harici bir kristal osilatör ve kondansatör bağlamalısınız.

DIP ve SMD kılıf Atmel entegrelerin kodlaması veya özellikleri farklı mıdır? Hayır, tamamen aynıdır. Çipin içindeki silikon zar aynıdır; kapasite, bellek ve çalışma hızı değişmez. Tek fark fiziksel boyutları, bacak yapıları ve çok nadiren SMD kılıflarda ekstradan 2 adet fazladan analog pin bulunabilmesidir (örneğin ATmega328P TQFP kılıfta A6 ve A7 pinleri vardır).

ATtiny serisini Arduino IDE ile programlayabilir miyim? Evet. Arduino IDE'ye ekstra kart yöneticisi (Boards Manager) üzerinden ATtiny çekirdek (core) dosyalarını ekleyerek, tıpkı standart bir kartı programlıyormuş gibi C/C++ tabanlı kodlarınızı ATtiny serisine yükleyebilirsiniz.